مالک ملک سخن

شرح قصاید خاقانی

عده‌ای، خاقانی را شاعری مغلق‌گوی و بعضی او را سراینده شعرهای بی‌معنی می‌دانند. اما جایگاه او را باید نزد مولانا و حافظ جست‌وجو كرد و در لابه‌لای مضمون‌های آن دو شاعر، مضمون شعرهای او را یافت. خاقانی در ابداع صورت‌های خیال دل‌انگیز، اگر بی‌نظیر نباشد، كم‌نظیر است. آگاهی‌های او از دانش‌های متداول دینی در آن روزگار، مانند علوم قرآنی و روایی و گفته‌های مفسران و سیره‌نویسان و...، هم‌چنین اطلاع او از دانش‌هایی مانند طب و نجوم و اسطوره‌های ملی ایران و باورهای عامه، حتی بازی‌های كودكانه محلی و مهارت در كاربرد آنها، خاقانی را مالك ملك سخن ساخته است. او با بیان ساحرانه خود شیوه‌ای تازه آورده است. از این رو نگارنده، در كتاب حاضر، به شرح قصاید خاقانی پرداخته است. این قصیده‌ها عبارت‌اند از: در توحید و موعظه و معراج نبی اكرم (ص)؛ ایوان مدائن؛ بار عام كعبه؛ قصه زندان و بند؛ قصیده معروف به ترساییه؛ مدیحه‌ای برای شروان‌شاه؛ مرگ رشیدالدین؛ و در آرزوی خراسان

دكتر عباس ماهیار